Dylematy współczesnego prawa karnego
redakcja: Jacek Giezek, Alicja Limburska
Kraków 2025
https://doi.org/10.60677/kipk9788397470095
OTWARTY DOSTĘP / OPEN ACCESS
W poszukiwaniu odpowiedzi na dylematy prawa karnego
Książka stanowi inspirujący przegląd najnowszych kierunków myśli karnistycznej o podstawowych zagadnieniach modelu odpowiedzialności karnej.
Rozważania dotyczą trzech obszarów: podstawowych zasad odpowiedzialności karnej i kluczowych elementów konstrukcyjnych obowiązującego modelu odpowiedzialności karnej, problemów związanych z redukcją odpowiedzialności w przypadku wielości przestępstw pozostających w zbiegu realnym oraz zagadnień szeroko rozumianych zasad wymiaru środków reakcji karnej.
Czy potrzebujemy kary łącznej? Jakie są mankamenty określonych w Kodeksie karnym podstaw odpowiedzialności za przestępne współdziałanie? Jak rozumieć zasadę winy w przypadku nadzwyczajnego obostrzenia kary? To tylko niektóre z dylematów współczesnego prawa karnego, rozważanych w książce.
Monografia grupuje teksty opracowane w związku z Ogólnopolską Konferencją Naukową „Polskie prawo karne – diagnoza i perspektywy”, która odbyła się we Wrocławiu 22 listopada 2024 r.
Przeczytaj fragment
Oddawana w ręce czytelników monografia stanowi swoiste podsumowanie obrad przeprowadzonych w ramach Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Polskie prawo karne – diagnoza i perspektywy, która odbyła się 22 listopada 2024 r. na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.
Wymiernym efektem tego wydarzenia stały się właśnie zamieszczone w niniejszym zbiorze opracowania. Ich autorzy uczynili przedmiotem refleksji aktualne problemy i wyzwania współczesnego polskiego prawa karnego, niejednokrotnie podejmując próbę identyfikacji tych obszarów publicznego ius puniendi, które wymagałyby bądź to ingerencji ustawodawczej, bądź to daleko idącej reinterpretacji.
Różnorodności prezentowanych w monografii poglądów i perspektyw niewątpliwie sprzyja przy tym to, że wśród uczestników konferencji (w tym również w gronie prelegentów i moderatów poszczególnych paneli – a zarazem współautorów tego opracowania) znaleźli się przedstawiciele różnych zawodów prawniczych oraz członkowie Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego przy Ministrze Sprawiedliwości.
Monografia została podzielona na trzy rozdziały, które korespondują z poszczególnymi panelami konferencji.
Pierwsza jej część koncentruje się na podstawowych zasadach odpowiedzialności karnej i kluczowych elementach konstrukcyjnych obowiązującego modelu odpowiedzialności karnej. W tym zakresie została poruszona przede wszystkim – powracająca systematycznie w debacie naukowej – problematyka kodyfikacji brzegowych warunków odpowiedzialności karnej (w tym wybranych kryteriów obiektywnego przypisania skutku), a także mankamentów dostrzeganych obecnie w obrębie podstaw odpowiedzialności za przestępne współdziałanie.
Część druga dotyczy problemów związanych z redukcją odpowiedzialności w przypadku wielości przestępstw pozostających w zbiegu realnym. W jej ramach podjęto próbę uporządkowania i zracjonalizowania obecnych w polskim systemie prawa karnego tak zwanych konstrukcji wieloczynowych. Przedmiotem dyskusji stała się w szczególności problematyka kary łącznej i wyroku łącznego, zaś w jej efekcie przedstawiono – między innymi – propozycję de lege ferenda zakładającą całkowite wyrugowanie tych instytucji przy jednoczesnym wprowadzeniu do obowiązującego systemu mechanizmów pozwalających na redukcję odpowiedzialności na etapie wykonania kary.
Ostatni segment prezentuje zagadnienia związane z szeroko rozumianymi zasadami wymiaru środków reakcji karnej, przy szczególnym uwzględnieniu tradycyjnego – jakkolwiek chyba nie do końca uzasadnionego – rozróżnienia na tak zwany zwyczajny i nadzwyczajny wymiar kary. W tej części analizie poddano nadto regulacje determinujące zakres wpływu pokrzywdzonego na kształt reakcji karnej, a także – co nie mniej ważne – ogólnosystemowe uwarunkowania rzeczywistej roli pokrzywdzonego w aktualnym modelu odpowiedzialności karnej.
W każdym z tak pomyślanych rozdziałów pojawiają się pytania odnoszące się do kwestii o fundamentalnym nieraz znaczeniu dla całego systemu prawa karnego, zaś sygnalizowane w nich dylematy dotyczą zarówno podstaw przypisywania odpowiedzialności karnej, jak i zasad związanych z wyciąganiem, a niekiedy także odpowiednim redukowaniem prawnokarnych konsekwencji, jakie powinny się wiązać z popełnieniem czynu zabronionego.
Redaktorzy monografii pragną w tym miejscu podziękować wszystkim autorom za ich merytoryczny wkład w jej przygotowanie, uczestnikom konferencji – za ożywioną i rzeczową debatę, która stała się impulsem do powstania tego opracowania.
Szczególne podziękowania kierujemy także do wszystkich osób za-angażowanych w cały proces wydawniczy.
Mamy nadzieję, że publikacja będzie stanowiła inspirację do dalszej debaty nad kluczowymi problemami odpowiedzialności karnej.
prof. dr hab. Jacek Giezek
dr Alicja Limburska
Wrocław, lipiec 2025 r.