Server Error
404
Page Not Found
This page either doesn't exist, or it moved somewhere else.
That's what you can do
Prawo na straży pokoju. W poszukiwaniu efektywnych mechanizmów ochrony praw osób dotkniętych współczesnymi konfliktami zbrojnymi
redakcja: Katarzyna Wiśniewska
Kraków 2025
https://doi.org/10.60677/kipk9788397470071
OTWARTY DOSTĘP / OPEN ACCESS
Jak chronić człowieka przed wojną za pomocą prawa?
Publikacja koncentruje się na problemach odpowiedzialności państw w dobie konfliktów zbrojnych, roli sądów międzynarodowych i krajowych oraz możliwościach realnej ochrony jednostek, które stają się ofiarami działań zbrojnych.
Książka jest przeznaczona dla prawników (adwokatów, sędziów, prokuratorów) i naukowców zajmujących się problematyką konfliktów zbrojnych. Publikacja zainteresuje obrońców praw człowieka. Jest szczególnie pomocna przy analizie relacji między prawem konfliktów zbrojnych a systemem ochrony praw jednostki. To również cenne źródło dla tych, którzy chcą zrozumieć rolę prawa wobec ofiar wojny i jego granice w konfrontacji z realiami polityki.
Książka łączy najwyższy poziom naukowy ze starannością w przystępnym opracowaniu niezwykle trudnych i kontrowersyjnych zagadnień. Jest opracowaniem wyjątkowo potrzebnym i wyjątkowo oczekiwanym na prawniczym rynku wydawniczym.
prof. dr hab. Mirosław Wyrzykowski
(z recenzji)
Przeczytaj fragment
Tytuł: Prawo na straży pokoju: w poszukiwaniu efektywnych mechanizmów ochrony praw osób dotkniętych współczesnymi konfliktami zbrojnymi zdradza gorzką prawdę o nieefektywności panującego w dzisiejszym świecie systemu ochrony prawnej ofiar wojny i innych kryzysów humanitarnych, a szczególnie systemu odpowiedzialności karnej, mającego gwarantować odpowiedzialność za najpoważniejsze zbrodnie i przeciwko ludzkości.
Doświadczenia drugiej połowy dwudziestego wieku i pierwszych dwóch dekad dwudziestego pierwszego wieku pokazują, że istniejących krajowych i międzynarodowych instrumentów odpowiedzialności karnej za naruszenia prawa humanitarnego nie można określić mianem efektywnych. Wydarzenia ostatnich lat przyniosły zaś zmianę na gorsze.
Po potwornościach dwudziestego wieku wielkim osiągnięciem ludzkości było rozwinięcie nie tylko nowoczesnych doktryn praw człowieka i prawa humanitarnego, ale wprowadzenie praktycznych instrumentów pozwalających w minimalnym zakresie chronić prawa osób dotkniętych kryzysami humanitarnymi i ścigać sprawców zbrodni przeciwko ludzkości i zbrodni wojennych. Do nich należało praktyczne rozwinięcie koncepcji uniwersalnej jurysdykcji oraz ustanowienie międzynarodowego sądownictwa karnego, szczególnie powołanie w 1998 r. Międzynarodowego Trybunału Karnego.
Dzisiaj obserwujmy – wraz z wzrostem populizmu i rządów illiberalnych – podważanie systemów ochrony praw człowieka i prawa humanitarnego, w imię bieżących celów politycznych. Zachowania wielu państw do tej pory postrzeganych jako demokratyczne i stojące po stronie praw człowieka oraz rządów prawa, osłabiają politycznie Międzynarodowy Trybunał Karny, w dobie zwiększającej się potrzeby zapewnienia odpowiedzialności za zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości.
Realizację praw ofiar i postulaty odpowiedzialności za zbrodnie dodatkowo komplikuje zmieniający się charakter wojen. W wojnie hybrydowej wykorzystywane są między innymi środki cyfrowe, dezinformacja na skalę niespotykaną w historii oraz manipulacja osobami poszukującymi ochrony międzynarodowej przy przekraczaniu granic państwowych.
Zjawiska te jednak nie mogą zwalniać Państw z obowiązku respektowania godności ludzkiej i poszanowania prawa humanitarnego oraz praw człowieka.
Wobec osłabiania międzynarodowego sadownictwa karnego przez władze stricte polityczne, większego znaczenia nabiera rola krajowych systemów odpowiedzialności karnej i praktyczne zastosowanie zasady uniwersalnej jurysdykcji. Doświadczenia choćby polskie wskazują jednak na to, że – choć formalnie możliwe jest ściganie przez krajowe organy ściągania sprawców zbrodni, popełnianych w innych państwach – prokuratura niechętnie sięga po zasadę jurysdykcji uniwersalnej, by ścigać sprawców zbrodni popełnionych poza Polską, godzących w osoby nie będące obywatelami polski. Podobną niechęć można obserwować w innych krajach europejskich.
W tych niesprzyjających okolicznościach, powinnością prawników kierujących się busolą etyczną i aksjologią humanitarną oraz prawnoczłowieczą, jest szczególna staranność i zaangażowanie w realizację praw ofiar i postulatu odpowiedzialności za zbrodnie. Jednak dzisiaj to przede wszystkim na politykach spoczywa szczególna odpowiedzialność: zapewnienia warunków i mechanizmów do dochodzenia prawdy i rozliczanie sprawców – niezależnie od okoliczności i, jeśli trzeba, wbrew bieżącym politycznym interesom.
Niniejsza publikacja jest nie tylko akademicką analizą problemów związanych z krajowym i międzynarodowym systemem ochrony ofiar współczesnych konfliktów zbrojnych. Jest w istocie cennym przewodnikiem do wzmocnienia ochrony ofiar wojny i innych kryzysów humanitarnych, do zapewnienia odpowiedzialności (ang. accountability) zbrodniarzy a – w konsekwencji – zbudowania bezpiecznej przyszłości.
Życzę autorkom i autorom tej publikacji, aby wśród jej czytelniczek i czytelników znaleźli się nie tylko adwokatki i adwokaci, sędziowie oraz prokuratorki i prokuratorzy, ale przede wszystkim przedstawicielki i przedstawiciele władzy publicznej.
Nie ma wątpliwości, że lektura tej książki nie tylko dostarczy Państwu pogłębionej wiedzy, ale stanie się również impulsem do działania – do dalszej refleksji i do praktycznego zaangażowania na rzecz praw ofiar zbrodni wojennych i przeciwko ludzkości i zapewnienia odpowiedzialności sprawców tych zbrodni.
adw. Mikołaj Pietrzak (przedmowa)