Sanctioned Norm in Criminal Law: An Outline of the Concept
PDF (Polish)

Keywords

sanctioned norm
unlawfulness
set of features of criminal act
norms of carefulness
general clause
legal good
object of legal protection

How to Cite

Romkowski, A. (2026). Sanctioned Norm in Criminal Law: An Outline of the Concept. Journal of Criminal Law and Penal Studies, 30(1), 5-58. https://doi.org/10.60677/CPKiNP2026.1.1

Abstract

The article is the first part of an analysis of the normative structure of crime within Polish criminal law. It discusses the structure of the sanctioned norm – the first of the hierarchical norms that co-create the normative phenomenon of crime. The paper demonstrates that the sanctioned norm consists of two components: a fixed statutory component in the form of the explicitly defined statutory elements of the type of a prohibited act; and a relative applicative component in the form of a negligence condition based on safety rules reconstructed in concreto according to the specifics of each case. Negligence is a twin figure of the general clause, differing only in that it is not explicitly stated in the criminal statute. Therefore, the sanctioned norm cannot be established in abstracto, independently of the specifics of a particular case. Furthermore, it is not a legal norm because it is always supplemented by extralegal criteria relating to the nature of the characteristic behaviour in question. The paper also explains that no subjective prerequisites of criminal liability belong to the set of elements of a prohibited act, as they lack distinctive features that would permit their inclusion. Objectively identical behaviours can be voluntary or involuntary, intentional or unintentional, blameworthy or non-blameworthy. Consequently, it has been established that the sanctioned norm is neither a legal norm nor a norm of conduct; it can only be reconstructed in concreto and is objective.

PDF (Polish)

References

Ajdukiewicz K., Logika pragmatyczna, Warszawa 1975.

Ambos K., 100 Jahre Belings „Lehre vom Verbrechen“: Renaissance des kausalen Verbrechensbegriffs auf internationaler Ebene?, „Zeitschrift für Internationale Strafrechtsdogmatik” 2006, nr 10.

Andrejew I., Polskie prawo karne w zarysie, Warszawa 1989.

Andrejew I., Ustawowe znamiona czynu, typizacja i kwalifikacja przestępstwa, Warszawa 1978.

Beling E.v.L., Die Lehre vom Verbrechen, Tübingen 1906.

Beling E.v.L., Unschuld, Schuld und Schuldstufen im Vorentwurf zu einem deutschen Strafgesetzbuch, Leipzig 1900.

Bielski M., Koncepcja kontratypów jako okoliczności wyłączających karalność, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2010, z. 2.

Binding K., Die Normen und ihre Übertretung, Leipzig 1890.

Bogdan G., w: Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117­211a, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017.

Budyn-Kulik M., w: Kodeks karny. Komentarz, red. M. Mozgawa, Warszawa 2015.

Byczyk M., Normy ostrożności w prawie karnym, Poznań 2016.

Ćwiąkalski Z., Błąd co do bezprawności czynu w polskim prawie karnym: zagadnienia teorii i praktyki, Kraków 1991.

Dębski R., O normie prawnokarnej we współczesnym piśmiennictwie polskim, „Acta Universitatis Lodziensins, Folia Iuridica” 1994, nr 60.

Dębski R., Pozaustawowe znamiona przestępstwa. O ustawowym charakterze norm prawa karnego i znamionach typu czynu zabronionego nie określonych w ustawie, Łódź 1995.

Dębski R., Przestępstwo i jego struktura, w: System Prawa Karnego. Tom 3. Nauka o przestępstwie. Zasady odpowiedzialności, red. R. Dębski, Warszawa 2017.

Gałęski M., Dorozumiane warunki bezprawności czynu w prawie karnym, Poznań 2018.

Gardocki L., Zagadnienia teorii kryminalizacji, Warszawa 1990.

Gawande A., Komplikacje. Zapiski chirurga o niedoskonałej nauce, Kraków 2009.

Gądzik Z., w: Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grześkowiak, Warszawa 2024.

Giezek J., Przyczynowość oraz przypisanie skutku w prawie karnym, Wrocław 1994.

Giezek J., Świadomość sprawcy czynu zabronionego, Warszawa 2013.

Giezek J., w: Prawo karne materialne. Część ogólna i szczególna, red. M. Bojarski, Warszawa 2020.

Gropp W., Strafrecht. Allgemeiner Teil, Berlin–Heidelberg 2001.

Gruszecka D., Ochrona dobra prawnego na przedpolu jego naruszenia. Analiza karnistyczna, Warszawa 2012.

Gruszecka D., Pojęcie dobra prawnego w prawie karnym, „Wrocławskie Studia Erazmiańskie. Zeszyty Studenckie” 2009, z. 2, https://repozytorium.uni.wroc.pl/dlibra/publication/22375/edition/29207/pojecie-dobra-prawnego-w-prawie-karnym-gruszecka-dagmara-orcid-0000-0003-3370-7902.

Jescheck H.H., Wandlungen des strafrechtlichen Schuldbegriffs in Deutschland und Österreich, „Revista Electrónica de Ciencia Penaly Criminología” 2003, 05-01vo.

Jędrzejewski Z., Bezprawność jako element przestępności czynu, Warszawa 2009.

Jędrzejewski Z., Społeczno­wartościujący (normatywny) a deskryptywny charakter strony podmiotowej czynu zabronionego. Kompleksowe a (czysto) normatywne ujęcie winy (na przykładzie regulacji urojenia znamienia kontratypu i znowelizowanego art. 28 par. 1 KK z 1997 r.), „Acta Iuris Stetinensis” 2018, z. 1, https://wnus.usz.edu.pl/ais/pl/issue/878/article/14638/.

Kardas P., Subiektywne komponenty czynu a bezprawność i okoliczności ją wyłączające. Kilka uwag o przyjmowanych w piśmiennictwie karnistycznym płaszczyznach i metodach analizy subiektywnych elementów bezprawności, „Acta Iuris Stetinensis” 2018, nr 1, https://wnus.usz.edu.pl/ais/pl/issue/878/article/14636.

Koriath H., Grundlagen Strafrechtlicher Zurechnung, Berlin 1994.

Królikowski M., Modele rozumowania dogmatycznego w prawie karnym, „Forum Prawnicze” 2020, z. 4, https://forumprawnicze.eu/wp-content/uploads/2020/08/fp60-Krolikowski.pdf.

Kubiak R., Czy istnieje kontratyp zwyczaju?, „Prokuratura i Prawo” 2015, nr 7–8, https://www.gov.pl/attachment/01dd88c5-35c6-4fc2-904f-3a8bad4308f8.

Kulesza C., Problemy teorii kryminalizacji. Studium z zakresu prawa karnego i konstytucyjnego, Łódź 2017.

Kunert K.H., Die normativen Merkmale der strafrechtlichen Tatbestände, Berlin 1958.

Kunicka-Michalska B., w: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 222-­316. Tom II, red. A. Wąsek, R. Zawłocki, Warszawa 2010.

Lachowski J., w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023. Lampe E.J., Das personale Unrecht, „Schriften zum Strafrecht” 1967.

Leszczyński L., Generalne klauzule odsyłające – ujęcie teoretycznoprawne, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska Lublin-Polonia” 2016, vol. LXIII, nr 2, https://journals.umcs.pl/g/article/view/2643.

Leszczyński L., Pojęcie klauzuli generalnej, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin-Polonia” 1991, Vol. XXXVIII, nr 12, SECTIO G.

Łabuda G., O kształcie norm charakteryzujących bezprawność i karalność przestępstw narażenia na niebezpieczeństwo, w: Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego. Tom XV, red. L. Bogunia, Wrocław 2004.

Mayer M.E., Der allgemeine Teil des deutschen Strafrechts. Lehrbuch, Heidelberg 1915.

Mayer M.E., Der allgemeine Teil des deutschen Strafrechts. Lehrbuch, Heidelberg 1923.

Mayer M.E., Rechtsnormen und Kulturnormen, Breslau 1903.

Mezger E., Die subjektiven Unrechtselemente, „Der Gerichtssaal” 1924.

Mezger E., Subjektivismus und Objektivismus in der strafgerichtlichen Rechtsprechung des Reichsgerichtes, w: Die Reichsgerichtspraxis im deutschen Rechtsleben. Band 5. Strafrecht und Strafprozeß, red. O. Schreiber, Berlin 1929.

Mezger E., Vom Sinn der strafrechtlichen Tatbestände, w: Festschrift für Ludwig Träger (1926), Aalen 1979.

Muszyńska A., w: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.

Patryas W., „Norma sankcjonowana w prawie karnym...” ­ kilka uwag do artykułu Łukasza Pohla, „Ruch prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2006, z. 1.

Patryas W., Interpretacja karnistyczna. Studium metodologiczne, Poznań 1988.

Piórkowska-Flieger J., w: Kodeks karny. Komentarz, red. T. Bojarski, Warszawa 2016.

Pohl Ł., Niezachowanie wymaganej ostrożności – znamię typu czynu zabronionego czy odrębny element w strukturze przestępstwa?, w: Nieumyślność. Pokłosie VIII Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2012.

Pohl Ł., Norma sankcjonowana w prawie karnym jako przykład normy prawnej niebędącej normą postępowania, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2006, z. 1, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstreams/4b5cb2a0-7114-4571-b3ce-84aa31497c88/download.

Pohl Ł., Struktura normy sankcjonowanej w prawie karnym, Poznań 2007.

Razowski T., w: Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.

Schweikert H., Die Wandlungen der Tatbestandslehre seit Beling, Karlsruhe 1957.

Stefański R.A., w: Kodeks karny. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2023.

Stefański R.A., w: Kodeks karny. Komentarz, red. R.A. Stefański, Warszawa 2025.

Szeleszczuk D., w: Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do artykułów 117–221, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2023.

Tarapata S., Dobro prawne w strukturze przestępstwa. Analiza teoretyczna i dogmatyczna, Warszawa 2016.

Tarapata S., Kontrowersje wokół wyznaczania granic dobra prawnego – uwagi na marginesie postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 2009 r. (sygn. akt I KZP 15/09), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2012, z. 1.

Tischler W.G., Verbotsirrtum und Irrtum über normative Tatbestandsmerkmale, Berlin 1984.

Welzel H., Das Deutsche Strafrecht Eine systematische Darstellung, Berlin 1958.

Welzel H., Das Deutsche Strafrecht in seinen Grundzügen, Berlin 1947.

Welzel H., Das Deutsche Strafrecht. Eine systematische Darstellung, Berlin 1969.

Wolter W., Funkcja błędu w prawie karnym, Warszawa 1965.

Wolter W., Nauka o przestępstwie. Analiza prawnicza na podstawie części ogólnej kodeksu karnego z 1969 r., Warszawa 1973.

Wolter W., Przestępstwo, w: Encyklopedja podręczna prawa karnego, red. W. Makowski, z. XXIII, Warszawa 1938.

Wróbel W., Pojęcie „dobra prawnego” w wykładni przepisów prawa karnego, w: Aktualne problemy prawa Karnego. Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu 70. Urodzin Profesora Andrzeja J. Szwarca, red. Ł. Pohl, Poznań 2009.

Wróbel W., Struktura normatywna przepisu prawa karnego, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1993, z. 3, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstreams/ed87cf8c-037e-4399-9d16-5e1156becaa5/download.

Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2012.

Wróblewski B., Przedmiot przestępstwa, zamachu i ochrony w prawie karnem, Wilno 1939.

Zgoliński I., w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023.

Zoll A., Karalność i karygodność czynu jako odrębne elementy struktury przestępstwa, w: Teoretyczne problemy odpowiedzialności karnej w polskim oraz niemieckim prawie karnym, red. T. Kaczmarek, Wrocław 1990.

Zoll A., O normie prawnej z punktu widzenia prawa karnego, „Krakowskie Studia Prawnicze” 1991, nr 23.

Zoll A., Okoliczności wyłączające bezprawność czynu, Warszawa 1982.

Żółtek S., Znaczenie normatywne ustawowych znamion typu czynu zabronionego. Z zagadnień semantycznej strony zakazu karnego, Warszawa 2017.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Cracow Institute of Criminal Law Foundation

Downloads

Download data is not yet available.