Słowa kluczowe
functions of hearing
sources of evidence
right to defense
right to silence
impartiality
fairness
procedural justice
adversarial criminal trial model
inquisitorial criminal trial model
mixed criminal trial model
principle of material truth
functions of hearing of the accused
limitations of hearing of the accused
Jak cytować
Abstrakt
The study is devoted to the problem of hearing of the accused at trial. Recognizing the specific functions of this hearing, which, on the one hand, has the character of an evidentiary act serving to establish the circumstances relevant to criminal responsibility, and on the other hand, is an essential manifestation of the right to defense, specific regulations relating to its manner of implementation are indicated. The fact that hearing of the accused serves a double purpose means that in each trial model it functions within a number of detailed rules and principles, among which the prohibitions of evidence and the standard for assessing the credibility of an accused’s testimony play an important role. The nature of the activity of questioning the accused at trial is closely linked to the model of criminal trial. The functions and the manner in which this activity is conducted are defined differently in the continental trial model, with a limited adversarial approach, and differently in the Anglo-Saxon trial, with a strong dominance of adversarial elements. In the case of proceedings under the ICC Statute, the hearing activity is of a mixed nature. The regulations contained in the Statute partly reflect the characteristic assumptions of the adversarial model and partly refer to the continental model of inquisitorial trial. As a result, the model of hearing of the accused of war crimes at an ICC trial should take into account the properties and characteristics of this activity resulting from both the inquisitorial and adversarial models. It is worth noting that due to the possibility of reconstructing the principle of material truth from the comprehensive provisions of the ICC Statute, the activity of hearing of the accused should also take into account this principle. An important element determining the normative framework of hearing of the accused is the recognition that it is a manifestation of the right to defense, to which a number of rights and limitations of the accused are connected. The correct conduct of the act of hearing of the accused, that takes into account the guarantee aspects of the procedural regulation, plays an important role in terms of the basis for the legitimacy of the ius puniendi at the level of international criminal law.
Bibliografia
Ambos K., Punishment without a Sovereign? The Ius Puniendi Issue of International Criminal Law: A First Contribution towards a Consistent Theory of International Criminal Law, „Oxford Journal of Legal Studies” 2013, vol. 33, no. 2.
Ambos K., Rome Statute of the International Criminal Court. Article-by-Article Commentary, Beck-Nomos-Hart 2021.
Archibugi D., Pease A., Crime and Global Justice. The Dynamics of International Punishment, Cambridge Polity Press 2018.
Bingham T., The rule of Law, London 2020.
Błoński M., w: Dowody i postępowanie dowodowe w procesie karnym. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, red. P. Kruszyński, M. Błoński, M. Zbrojewska, Warszawa 2015.
Commentary on the Law of the International Criminal Court, red. M. Klamberg, Brussels 2017.
Criminal Procedure Rules 2020 and Criminal Practice Directions 2023. Last updated 29 May 2023, < https://www.gov.uk/guidance/announcements-from-the-criminal-procedure-rule-committee#may-2023 >.
Damaska M., Structures of Authority and Comparative Criminal Procedure, „Yale Law Journal” 1975, no 84.
Damaska M., The Faces of Justice and State Authority, Yale 1986.
Dubber M.D., Comparative Criminal Law, w: The Oxford Handbook of Comparative Law, red. M. Reimann, R. Zimmermann, Oxford 2019.
Eser A., The „Adversarial” Procedure: A Model Superior to Other Trial Systems in International Criminal Justice?, w: ICTY: towards a fair trial?, red. T. Kruessmann, Wien 2008.
Funkcje procesu karnego. Księga Jubileuszowa Profesora Janusza Tylmana, red. T. Grzegorczyk, Warszawa 2011.
Gaynor F., Uneasy Partners-Evidence, Truth and History in International Trials, „Journal of International Justice” 2012, vol. 10.
Girdwoyń K., Interpretacja milczenia oskarżonego w świetle teorii i praktyki angielskiego procesu karnego, w: Wokół gwarancji współczesnego procesu karnego. Księga jubileuszowa Profesora Piotr Kruszyńskiego, red. M. Rogacka-Rzewnicka, H. Gajewska, B.T. Bieńkowska, Warszawa 2015.
Herring J., Criminal Law. Text, Cases and Materials, Oxford 2006.
Hofmański P., Kardas P., O systemie prawa karnego procesowe, w: System Prawa Karnego Procesowego. Zagadnienia ogólne, t. I, cz. 1, red. P. Hofmański, Warszawa 2013.
Hofmański P., Konwencja Europejska Praw Człowieka i jej znaczenie dla prawa karnego, Białystok 1993.
Hofmański P., Kuczyńska H., Międzynarodowe prawo karne, Warszawa 2020.
Hofmański P., Zabłocki S., Elementy metodyki pracy sędziego w sprawach karnych, Warszawa 2011.
Izydorczyk J., Wiliński P., Międzynarodowy Trybunał Karny, Kraków 2004.
Jagiełło D., Przesłuchanie jako czynność dowodowa, Warszawa 2021.
Jawność jako wymóg rzetelności procesu karnego. Zagadnienia prawa polskiego i obcego, red. W. Jasiński, K. Nowiński, Warszawa 2013.
Jawność procesu karnego, red. J. Skorupka, Warszawa 2012.
Jessberger F., Wiele hałasu o nic? Rozważania nad obecnym stanem międzynarodowego prawa karnego, w: Międzynarodowy Trybunał Karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Jodłowski J., Zasada prawdy materialnej w postępowaniu karnym. Analiza w perspektywie funkcji prawa karnego, Warszawa 2015.
Kardas P., Determinanty ciężaru dowodu i ciężaru (obowiązku) dowodzenia w procesie karnym, w: Ciężar dowodu i obowiązek dowodzenia w procesie karnym, red. W. Ja- siński, J. Skorupka, Warszawa 2017.
Kardas P., Konsensualna czy konfliktowa wizja struktury społecznej. Kilka uwag o funkcjach współczesnego prawa karnego w perspektywie dylematu ochrony wartości albo zarządzenia przez represję, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2023, nr 2.
Kardas P., O związkach pomiędzy populizmem penalnym a autorytarnym procesem karnym, w: Autorytarny proces karny. Rzetelność procesu karnego w państwie niepraworządnym, red. J. Skorupka, K. Leżak (w druku).
Kardas P., Odstępstwa od zasady bezpośredniości a model postępowania przygotowawczego. Uwagi na marginesie propozycji zwiększenia zakresu kontradyktoryjności w procesie karnym, w: Problemy wymiaru sprawiedliwości karnej. Księga jubileuszowa Profesora Jana Skupińskiego, red. J. Jakubowska-Hara, A. Błachnio-Parzych, K. Kuczyńska, J. Kosonoga, Warszawa 2013.
Kardas P., Zarządzanie konfliktem. Dlaczego w prawie karnym potrzebne jest umorzenie kompensacyjne, Kraków 2019.
Kardas P., Zasada prawdy materialnej a kontradyktoryjność postępowania dowodowego. Przeciwstawne czy komplementarne zasady procesu karnego, w: Adwokatura jako uczestnik procesu legislacyjnego, red. J. Giezek, A. Malicki, Warszawa 2012.
Kardas P., Zasada prawdy materialnej w perspektywie korespondencyjnej, koherencyjnej, pragmatycznej i konsensualnej teorii prawdy (kilka uwag na tle propozycji nowego ujęcia przepisów dotyczących postępowania dowodowego przed sądem pierwszej instancji oraz postępowania dowodowego w toku postępowania przygotowawczego, w: Kontradyktoryjność w polskim procesie karnym, red. P. Wiliński, Warszawa 2013.
Kleczkowska A., Zmieniająca się rola międzynarodowego prawa zwyczajowego w orzecznictwie trybunałów i sądów karnych – uwagi z perspektywy Statutu Rzymskiego, w: Międzynarodowy Trybunał Karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Klejnowska M., Oskarżony jako źródło informacji o przestępstwie, Kraków 2004.
Kontradyktoryjność w polskim procesie karnym, red. P. Wiliński, Warszawa 2013.
Koper R., Marszał K., Zagrodnik J., Zgryzek K., w: Proces karny, red. K. Marszał, J. Za- grodnik, Warszawa 2017.
Koper R., Swoboda wypowiedzi osoby przesłuchiwanej w procesie karnym, Warszawa 2022. Kremens K., Dowody osobowe w międzynarodowym postępowaniu karnym, Toruń 2010.
Królikowski M., Problem „prawa karnego międzynarodowego”, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2007, nr 3.
Królikowski M., Wiliński P., Izydorczyk J., Podstawy prawa karnego międzynarodowego, Warszawa 2008.
Kuczyńska H., Analiza porównawcza modelu rozprawy głównej: między kontradyktoryjnością a inkwizycyjnością, Warszawa 2022.
Kuczyńska H., Autorytarny proces karny. Cechy konstytutywne i próba definicji, w: Autorytarny proces karny. Rzetelność procesu karnego w państwie niepraworządnym, red. J. Skorupka, K. Leżak (w druku).
Kuczyńska H., Kontrola kwalifikacji prawnej przez Izbę Przygotowawczą przedstawionej w zarzutach przez prokuratora MTK, w: Międzynarodowy Trybunał karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Kuczyńska H., Model kontradyktoryjności w postępowaniu przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, „Państwo i Prawo” 2014, nr 10.
Kuczyńska H., Model oskarżenia przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym, Warszawa 2014.
Kuczyńska H., O modelowym podejściu do postępowania karnego, „Przegląd Sądowy” 2017, nr 4.
Kuczyńska H., Odpowiedzialność przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym za zbrodnie prawa międzynarodowego popełnione w czasie konfliktu w Ukrainie, „Palestra” 2022, nr 4.
Kulesza C., Postępowanie dowodowe przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym a zasada prawdy materialnej, w: Międzynarodowy Trybunał Karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Lach A., Rzetelne postępowanie dowodowe w sprawach karnych w świetle orzecznictwa strasburskiego, Warszawa 2018.
Międzynarodowy Trybunał karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Milik P., Komplementarność jurysdykcji Międzynarodowego Trybunału Karnego oraz trybunałów hybrydowych, Warszawa 2012.
Muras Z., Wyjaśnienia oskarżonego w procesie karnym i prawie karnym materialnym, Warszawa 2010.
Olszewski R., Kumulacja procesowych ról uczestników polskiego postępowania karnego, Łódź 2013.
Płachta M., Międzynarodowy Trybunał Karny, Kraków 2004.
Płachta M., Polskie prawo karne a postanowienia Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, „Państwo i Prawo” 2002, nr 8.
Rawls J., Teoria sprawiedliwości, Warszawa 2013.
Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1997.
Roeben V., The Procedure of the ICCL Status and Future of the Prosecutor, w: Max Planck Yearbook of United nations Law, Freiburg 2003.
Sakowicz A., Prawo do milczenia w polskim procesie karnym, Białystok 2019.
Schabas W.A., An Introduction to the International Criminal Court, Cambridge 2004.
Schmitt B., Opracowanie nowego międzynarodowego porządku proceduralnego w sprawach karnych: połączenie różnych tradycji prawnych w Statucie Rzymskim, w: Międzynarodowy Trybunał Karny, red. A. Górski, Warszawa 2017.
Schuon C., International Criminal Procedure. A clash of Legal Cultures, The Hague 2010.
Simester A.P., Spencer J.R., Stark F., Sullivan G.R., Virgo G.J., Simester and Sullivans Criminal Law. Theory and Doctrine, Oxford–London–New York–New Dehli–Sydney 2019.
Skorupka J., O sprawiedliwości procesu karnego, Warszawa 2012.
Skorupka J., O sprawiedliwości procesu karnego, Warszawa 2013.
Sprack J., A Practical Approach to Criminal Procedure, Oxford 2012.
Sprack J., Sprack M.E., Practical Approach to Criminal Procedure, Oxford University Press 2019.
Sung S.H., International Criminal Court – Centered International Criminal Justice and Its Challenge, „Melbourne Journal of International Law” 2016, vol. 17.
The Rome Statute of the International Criminal Court: A Commentary, red. A. Cassese, P. Gaeta, J.R.W.D. Jones, Oxford University Press 2002.
Waltoś S., Hofmański P., Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2013.
Waltoś S., Naczelne zasady procesu karnego, Warszawa 1998.
Weigend T., Implementacja Statusu Międzynarodowego Trybunału Karnego na przykładzie RFN, „Państwo i Prawo” 2003, nr 6.
Wellman F.L., The Art of Cross-Examination. With the Cross-Examinations of Important Witness in Some Celebrated Cases, Warszawa 2019.
Wiliński P., Nadużycie uprawnień przez prokuratora i sędziego w procesie karnym, Warszawa 2023.
Wiliński P., Zasada prawa do obrony w polskim procesie karnym, Warszawa 2006.
Wiliński P., Zasada prawa do obrony, w: System Prawa Karnego Procesowego. Zasady procesu karnego, red. P. Wiliński, t. III, cz. 2, Warszawa 2014.
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2013.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2025 Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja