Słowa kluczowe
obligation to criminalize
positive obligations of the state
sufficient protection of the legal good
reverse proportionality principle
Jak cytować
Abstrakt
The text analyzes the issue of the obligation to criminalize abortion from the perspective of the positive constitutional obligations of the State. For this purpose, the scope of the constitutional protection of life is delineated and the thesis of its dual nature depending on the temporal characteristics of the subject of protection is justified. Based on the analysis of the case law of the Constitutional Tribunal, the European Court of Human Rights and the German Federal Constitutional Court, it is assumed that the legislator may be obliged to recognize conduct harmful to legal interests as prohibited under criminal law. However, the instruments of criminal law are not a standard means of protecting the rights and freedoms of an individual, and the obligation to use them becomes effective when the protection of the property cannot be adequately ensured by means of other protective measures.
Bibliografia
Alexy R., Teoria praw podstawowych, Warszawa 2014.
Barczak-Oplustil A., w: System Prawa Medycznego. Tom II. Szczególne świadczenia zdrowotne, red. L. Bosek, Warszawa 2018.
„Biuletyn Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego”, t. XLV.
Boć J., Konstytucje Rzeczypospolitej oraz komentarz do Konstytucji RP z 1997 r., Wrocław 1998.
Bosek L., Opinia prawna w sprawie projektu nowelizacji art. 30 i art. 38 Konstytucji i zgodności z Konstytucją RP projektu ustawy z dnia 30 marca 2004 r. o świadomym rodzicielstwie, „Przegląd Sejmowy” 2007, nr 3.
Cieślak M., Polskie prawo karne. Zarys systemowego ujęcia, Warszawa 1995.
Dąbrowska-Kardas M., Analiza dyrektywalna przepisów części ogólnej kodeksu karnego, Warszawa 2012.
Filipczak M., Przedpole zagrożenia dla dobra prawnego a opis czynu z art. 178a § 1 k.k., „Państwo i Prawo” 2015, nr 7.
Florczak-Wątor M., Konstytucja jako źródło obowiązków państwa w stosunku do obywatela, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2018, nr 1.
Florczak-Wątor M., Obowiązki ochronne państwa w świetle Konstytucji RP i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Kraków 2018.
Garlicki L., w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, t. II, Warszawa 2016.
Gizbert-Studnicki T., Konflikt dóbr i kolizja norm, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1989, nr 1.
Granat M., Opinia w sprawie zgodności z Konstytucją projektu ustawy o świadomym macierzyństwie, „Przegląd Sejmowy” 2004, nr 6.
Gutowski M., Kardas P., Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017.
Holocher J., Topiczna teoria argumentacji prawniczej – między tradycyjną a neokonstytucjonalną koncepcją państwa prawa, w: Prawo i polityka w sferze publicznej. Perspektywa wewnętrzna, red. P. Jabłoński, J. Kaczor, M. Pichlak, Wrocław 2017.
Hryniewicz E., Przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego zagrożenia dóbr prawnych, Warszawa 2012.
Kardas P., O osobliwościach przestępstw abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo, „Państwo i Prawo” 2022, nr 11.
Kardas P., Przestępstwa z abstrakcyjnego narażenia na niebezpieczeństwo a brak zagrożenia dla dobra prawnego jako źródło prawniczego paradoksu, „Forum Prawnicze” 2022, nr 3.
Konarska-Wrzosek V., w: Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2023.
Kordela M., Kategoria norm, zasad oraz wartości prawnych. Uwagi metodologiczne w związku z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, „Przegląd Sejmowy” 2009, nr 5.
Kulesza J., Problemy teorii kryminalizacji. Studium z zakresu prawa karnego i konstytucyjnego, Łódź 2017.
Lubowski D., Ochrona płodu w systemie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego” 2016, nr 1.
Luty O., w: Kodeks karny. Przepisy stosowane w sprawach medycznych. Komentarz, red. R. Tymiński, Warszawa 2023.
Niżnik-Mucha A., Prawna regulacja medycznie wspomaganej prokreacji w Polsce i wybranych państwach europejskich, Kraków 2016.
Paprzycki L.K., Istota ludzka – zagadnienia graniczne ochrony w prawie karnym, „Medyczna Wokanda” 2009, nr 1.
Pazdan M., w: Prawo cywilne – część ogólna. Tom 1. System Prawa Prywatnego, red. M. Safjan, Warszawa 2012.
Piechowiak M., Klauzula limitacyjna a nienaruszalność praw i godności, „Przegląd Sejmowy” 2009, nr 2.
Piechowiak M., Wokół konstytucyjnej ochrony życia. Próba oceny propozycji nowelizacji Konstytucji RP, „Przegląd Sejmowy” 2010, nr 1.
Sachs M., Verfassungsrecht II – Grundrechte, Berlin–Heidelberg 2017.
Sarnecki P., w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, t. II, Warszawa 2016.
Skrzydło W., w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. W. Skrzydło, Warszawa 2013.
Sroka T., w: Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1–86, red. M. Safjan, L. Bosek, Warszawa 2016.
Stoyanova V., Positive Obligations under the European Convention on Human Rights. Within and Beyond Boundaries, Oxford 2023.
Tarapata S., Dobro prawne w strukturze przestępstwa. Analiza teoretyczna i dogmatyczna, Warszawa 2016.
Tarapata S., Kontrowersje wokół wyznaczania granic dobra prawnego – uwagi na marginesie postanowienia Sądu Najwyższego z 23 września 2009 r. (sygn. akt I KZP 15/09), „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 2012, z. 1.
Tuleja P., Granice konstytucjonalizacji prawa pracy (artykuł recenzyjny), „Państwo i Prawo” 2019, nr 9.
Tuleja P., Interpretacja konstytucji, w: Konstytucja i gwarancje jej przestrzegania. Księga pamiątkowa ku czci prof. Janiny Zakrzewskiej, red. J. Trzciński, A. Jankiewicz, Warszawa 1996.
Tuleja P., Stosowanie Konstytucji RP w świetle zasady jej nadrzędności (wybrane problemy), Kraków 2003.
Tuleja P., w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. P. Tuleja, Warszawa 2021.
Tuleja P., Zasada proporcjonalności jako podstawa prawnokarnej ingerencji w prawa jednostki, w: Kryminalizacja narażania dobra prawnego na niebezpieczeństwo, red. J. Majewski, Warszawa 2015.
Wojtyczek K., Granice ingerencji ustawodawczej w sferę praw człowieka w Konstytucji RP, Kraków 1999.
Wojtyczek K., Zasada proporcjonalności jako granica prawa karania, „Czasopismo Prawa Karnego i Nauk Penalnych” 1999, z. 2.
Wolter W., Zarys systemu prawa karnego, t. I, Kraków 1933.
Wróbel W., Konstytucyjne gwarancje ochrony życia a przesłanki dopuszczalności aborcji, w: Konstytucyjna formuła ochrony życia. Druk sejmowy nr 993, red. M. Królikowski, M. Bajor-Stachańczyk, Warszawa 2007.
Wróbel W., Opinia prawna o poselskim projekcie zmiany (art. 38) Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (druk sejmowy nr 993), w: Konstytucyjna formuła ochrony życia. Druk sejmowy nr 993, red. M. Królikowski, M. Bajor-Stachańczyk, Warszawa 2007.
Wyrzykowski M., Granice praw i wolności – granice władzy, w: Obywatel – jego wolności i prawa. Zbiór studiów przygotowanych z okazji 10. lecia urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 1998.
Zoll A., Odpowiedzialność karna za czyn niesprowadzający zagrożenia dla dobra prawnego w świetle Konstytucji, w: Formy stadialne i postacie zjawiskowe popełnienia przestępstwa. Materiały III Bielańskiego Kolokwium Karnistycznego, red. J. Majewski, Toruń 2007.
Zoll A., w: Kodeks karny. Część ogólna. Tom I. Część I. Komentarz do art. 1-52, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2016.
Zoll. A., w: Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017.
Zygmunt M., Państwo demokratyczne w klauzuli limitacyjnej. Redundancja, aksjologiczna konieczność czy praktyczna potrzeba?, „Przegląd Prawa Publicznego” 2023, nr 5.
Zygmunt M., Rozstrzyganie kolizji praw i wolności konstytucyjnych z obowiązkami państwa wynikającymi z norm programowych, w: Ochrona bezpieczeństwa państwa i praw jednostki w sytuacjach kryzysowych, red. K. Bała, M. Chrzanowski, W. Mojski, Lublin 2022.
Zygmunt M., Ważenie praw i wolności konstytucyjnych w procesie sądowego stosowania prawa, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2023, nr 3.
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2025 Krakowski Instytut Prawa Karnego Fundacja